Gebitsverzorging voor gevorderden

Wat suiker doet in je bloed én in je mond. En waarom eetmomenten er zo toe doen.

Je hebt vast wel eens gehoord: "Niet meer dan 7 eetmomenten per dag." Maar waarom eigenlijk? Wat gebeurt er in je lichaam en in je mond als je steeds een tussendoortje neemt?

Het antwoord is interessanter dan je denkt. Er gebeuren twee dingen tegelijk: iets in je bloed en iets in je mond. En beide hebben met elkaar te maken.

Wat gebeurt er in je bloed?

Stel je voor: je pakt een reep chocola of drinkt een glas cola. Direct gaan de suikers je bloed in. Je bloedsuikerspiegel schiet omhoog.[1]

Je lichaam denkt: "Oei, te veel suiker!" en stuurt insuline. Dat is een hormoon dat de suiker weer naar beneden brengt. Maar vaak schiet dat door. Je bloedsuiker wordt te laag. En wat gebeurt er dan? Je krijgt honger of voelt je slap. Je lichaam roept: "Geef me suiker!"

Dus wat doe je? Je pakt weer iets zoets. En daar gaat de bloedsuiker weer omhoog. En weer omlaag. Het is een achtbaan waar je lichaam niet blij van wordt.

Suiker wordt opgeslagen als vet

Je lichaam gebruikt suiker voor verbranding in de spieren. Maar als het meer suiker krijgt dan het nodig heeft, moet het ergens naartoe. Je lichaam zet die extra suiker om in vet en slaat het op.[2]

Elke keer dat je snackt of frisdrank drinkt, krijgt je lichaam meer suiker dan het nodig heeft. En elke keer slaat het een stukje op als vet. Zo simpel is het.

Het verschil met een boterham
In een boterham, pasta, aardappelen of rijst zit ook suiker, maar opgeslagen als koolhydraten.[3] Die worden langzaam afgebroken. Je bloedsuiker stijgt rustig. Geen achtbaan. Je krijgt genoeg energie en na een paar uur gewoon weer normale trek. Omdat de suikers langzaam vrijkomen, kan je lichaam ze netjes verbranden zonder een overschot dat als vet moet worden opgeslagen.

En wat gebeurt er in je mond?

Als je eet of drinkt (behalve water), wordt het zuurder in je mond. In zuur lost het glazuur van je tanden een beetje op. Dat heet demineralisatie.[4]

Gelukkig is er speeksel, als een held die komt opdraven. Het neutraliseert het zuur en brengt mineralen terug in je tanden (remineralisatie). Maar speeksel heeft tijd nodig: het duurt ongeveer 20 tot 60 minuten voordat de zuurgraad weer normaal is.[5,6]

Het probleem van constant snacken
Als je om de haverklap een snoepje neemt of een slok frisdrank drinkt, krijgt je speeksel geen kans. Het is steeds weer zuur in je mond. De demineralisatie wint het van de remineralisatie. En op den duur krijg je gaatjes.[7]

Waarom zijn frisdranken extra gevaarlijk?

Cola en ice tea bevatten zuur: cola heeft fosforzuur en ice tea heeft citroenzuur. Beide maken je mond zuurder.[8]

Fosforzuur wordt iets sneller door je speeksel geneutraliseerd dan citroenzuur. Maar maak je geen illusies: beide zijn slecht voor je tanden als je ze de hele dag drinkt.

En light-frisdrank? Ook niet goed. Want ook al zit er geen suiker in, het zuur zit er nog steeds in. Je tanden lossen toch op.[9,10]

Energiedrankjes zijn nog erger

Energiedrankjes bevatten niet alleen veel suiker en zuur, maar ook cafeïne en taurine.[11] Taurine is een aminozuur dat samen met cafeïne je hartslag kan verhogen en soms hartkloppingen kan opleveren.[12,13]

De combinatie van hoge doses cafeïne (soms meer dan 150 mg per blik) en taurine kan gevaarlijk zijn, zeker als je er veel van drinkt. Er zijn gevallen bekend van hartritmestoornissen bij mensen die dagelijks veel energiedrankjes dronken.[14]

En voor je tanden? Energiedrankjes zijn extreem zuur. De pH ligt vaak tussen 1,5 en 3,3, bijna net zo zuur als maagzuur.[15] Je tandglazuur lost razendsnel op.

Sportdrankjes lijken gezond, maar...

Sportdrankjes worden vaak gezien als gezond. Maar let op: ze bevatten veel suiker, zout én citroenzuur.[16] Als je veel sport en echt vocht met zouten nodig hebt, kunnen ze nuttig zijn. Maar als je ze de hele dag drinkt zonder te sporten, krijg je dezelfde problemen als met gewone frisdrank.

De wijsheid van 7 eetmomenten

Nu snap je waarom 7 eetmomenten slim is. Niet omdat 8 eetmomenten magisch slecht is. Van 8 of 9 eetmomenten ga je niet meteen dood. Maar omdat je je lichaam en je mond rust geeft.

Tussen de eetmomenten door:

  • Kan je bloedsuiker stabiel blijven
  • Kan je speeksel het zuur neutraliseren
  • Kunnen je tanden herstellen
  • Blijft u uit de achtbaan

Lukt het je met 7 eetmomenten?
Dat hoeft niet altijd. Het gaat erom dat je begrijpt wat er gebeurt. Want als je weet waarom iets slim is, kun je er zelf een keuze in maken. Niemand is perfect. Maar als het je lukt om minder eetmomenten per dag te hebben, is dat winst voor je tanden.

Wat kun je wel drinken tussendoor?

Water. Gewoon water. Geen koolzuurhoudend water met smaakjes, geen siroop, geen vruchtensap. Gewoon water.[17]

Water maakt je mond niet zuurder. Het spoelt je mond zelfs een beetje schoon. Thee en koffie zonder suiker kunnen ook. Maar hou het simpel: water is het beste.

De boodschap

Geef je lichaam rust tussen de eetmomenten. Drink water. Eet normale maaltijden met koolhydraten die langzaam worden afgebroken. Dan blijft je bloedsuiker stabiel, kan je speeksel zijn werk doen en blijven je tanden gezond.

Zo simpel is het.

Wetenschappelijke bronnen
  1. Ludwig DS. (2002). The glycemic index: physiological mechanisms relating to obesity, diabetes, and cardiovascular disease. JAMA, 287(18):2414-2423.
  2. Stanhope KL, Schwarz JM, Havel PJ. (2013). Adverse metabolic effects of dietary fructose. Current Opinion in Lipidology, 24(3):198-206.
  3. Jenkins DJ, et al. (1981). Glycemic index of foods: a physiological basis for carbohydrate exchange. American Journal of Clinical Nutrition, 34(3):362-366.
  4. Lussi A, Jaeggi T. (2008). Erosion — diagnosis and risk assessment. Clinical Oral Investigations, 12(Suppl 1):5-13.
  5. Firbyanto R, Widyastuti A. (2018). Effect of brushing the teeth before and after meals on salivary pH. Journal of International Oral Health, 14(2). "Salivary pH returns to neutral within 30-60 minutes after eating."
  6. Dehghan M, et al. (2016). Neutralizing salivary pH by mouthwashes after an acidic challenge. Journal of Investigative and Clinical Dentistry, 7(1):24-28.
  7. Luminé Dental (2024). Is Your Saliva's pH Damaging Your Teeth? "It takes a minimum of 20 minutes after eating for saliva to return to healthy levels."
  8. Ehlen LA, et al. (2008). Acidic beverages increase the risk of in vitro tooth erosion. Nutrition Research, 28(5):299-303.
  9. Colgate Oral Care Center. Sugar Free Drinks: Safe for Teeth? "Diet sodas cause about the same amount of dental erosion as regular sodas."
  10. Rodgers MM, von Fraunhofer JA. (2003). Diet soda vs. regular soda: effects on dental enamel erosion. University of Michigan Dental School Study.
  11. Higgins JP, Tuttle TD, Higgins CL. (2010). Energy beverages: content and safety. Mayo Clinic Proceedings, 85(11):1033-1041.
  12. Seifert SM, et al. (2011). Health effects of energy drinks on children, adolescents, and young adults. Pediatrics, 127(3):511-528.
  13. Gray B, et al. (2012). Consumption of energy drinks: a new provocation test for primary arrhythmogenic diseases? International Journal of Cardiology, 159(1):77-78.
  14. Parikh A, et al. (2017). Energy drinks and cardiac arrhythmias. Journal of Addiction Medicine.
  15. Dr. Sylvain Chamberland, Orthodontist (2023). Energy Drink and Dental Erosion. "Energy drinks have a pH ranging from 1.5-3.3."
  16. Coombes JS. (2005). Sports drinks and dental erosion. American Journal of Dentistry, 18(2):101-104.
  17. Colgate Oral Care Center (2024). How To Rebalance The PH Of Your Mouth. "The best option for maintaining neutral oral pH is plain water."

mijngebit.info is geen medisch hulpmiddel. Bij klachten: raadpleeg je tandarts.